Студопедия

Главная страница Случайная страница

КАТЕГОРИИ:

АвтомобилиАстрономияБиологияГеографияДом и садДругие языкиДругоеИнформатикаИсторияКультураЛитератураЛогикаМатематикаМедицинаМеталлургияМеханикаОбразованиеОхрана трудаПедагогикаПолитикаПравоПсихологияРелигияРиторикаСоциологияСпортСтроительствоТехнологияТуризмФизикаФилософияФинансыХимияЧерчениеЭкологияЭкономикаЭлектроника






Экономика дамуының және халықтың әл-ауқатының деңгейі






 

Соң ғ ы тө рт жылда Қ азақ станда экономикалық ө судiң жоғ ары қ арқ ынының тұ рақ ты ү рдiсi қ алыптасты. Экономика дамуының соң ғ ы тө рт жылдағ ы орташа жылдық даму қ арқ ыны 10, 4%-ды, халық тың ақ шалай кiрiстерiнiң нақ ты ө суі - 6%-ды қ ұ райды.
Тү бегейлi рыноктық реформалар жү ргiзу нә тижесiнде қ аржылық жә не фискалдық жү йелер ресурстарды нығ айту жә не тең герiмдеу бө лiгінде де, техникалық жаң ару бө лiгiнде де дамытылды. Халық аралық ұ йымдар елдің заң намасын жә не инвестициялық ахуалды экономиканы дамытуғ а капитал салу ү шiн тартымды деп таныды.
Алайда, бұ л жетістіктерге қ арамастан, экономиканың шамамен 21%-ы кө лең кеде жатыр. Дамығ ан елдермен жә не дамушы елдердiң едә уiр санымен салыстырғ андағ ы ел экономикасы дамуының жә не тиiсінше халық тың ә л-ауқ атының тө мен дең гейі осы процестегі басты фактор болып қ алуда.

 

Қ азақ станның жан басына шақ қ андағ ы ЖIӨ -сi
басқ а елдердiң осындай кө рсеткіштеріне %-бен

 

 

             
АҚ Ш 4, 7 3, 4 3, 6 4, 2 4, 5 5, 2
Германия 5, 6 4, 4 5, 4 6, 6 6, 8 6, 7
Жапония 4, 7 3, 2 3, 3 4, 6 5, 3 5, 8
Корей 19, 8 11, 9 11, 4 14, 6 14, 4 15, 7
Малайзия 45, 4 32, 7 32, 2 40, 7 42, 4 47, 7
Ресей 80, 1 84, 9 69, 5 70, 6 68, 6 64, 9

 

Кө зi: Халық аралық валюта қ оры (XBҚ)

 

Қ азақ стандық экономиканың ә леуеті дамығ ан елдерден жә не бiрқ атар дамушы елдерден ә лi де едә уір артта. Мысалы, 2003 жылы Қ азақ станның жан басына шақ қ андағ ы ЖIӨ -ci Жапонияның осындай кө рсеткiшiне тек 5, 8%-ды, AҚ Ш-тікіне - 5, 2%-ды, Германиянiкiне - 6, 7%-ды, Корейдiкiне - 15, 7%-ды, Малайзиянікіне - 47, 7%-ды, Ресейдiкiне - 64, 9%-ды қ ұ рады.
Келтiрiлген кө рсеткiштер тауарлар мен қ ызметтер ө ндiрiсiнiң даму дең гейi, ең бек ө нiмдiлігі, материалдық жә не табиғ и ресурстарды пайдалану жағ ынан Қ азақ стан дамығ ан елдерден жә не бірқ атар дамушы елдерден ә лі де едә уір артта екендiгінiң айғ ағ ы.
2004 жылы кiрiсi ең тө менгi кү нкө ріс шегінен тө мен халық тың ү лесi тұ тастай Қ азақ стан Республикасы бойынша 16, 1%-ды, ауылдық жерде 24, 1%-ды қ ұ рады. 2003 жылы жұ мыссыздық дең гейi 8, 4%-ды қ ұ рады. Кедейшілік пен жұ мыссыздық тың болуы халық тың ө мiр сү руге деген ниетiн туындатады, бұ л формальды емес экономиканың жоғ ары дең гейiне алып келедi.
2004 жылы формальды емес экономика сегментiндегi қ осылғ ан қ ұ н шамамен 642, 9 млрд. тең геге бағ аланды, оның ЖIӨ қ ұ рамындағ ы ү лесi заң ды тұ лғ алардың қ ызметi саласындағ ы жасырын экономиканың мө лшерiнен 1, 3 пайыздық пунктке асып тү седi.

 

2004 жылғ ы формальды емес экономиканың салалық қ ұ рылымы

 

 

  млрд. тең ге Формальды емес экономика кө лемiнiң бағ асына %-бен
Барлығ ы 642, 9  
ауыл шаруашылығ ы 236, 6 36, 8
ө неркә сiп 109, 3 17, 0
кө лiк 98, 4 15, 3
сауда 63, 6 9, 9
қ ұ рылыс   5, 6
ө зге салалар   15, 4

 

Кө зi: Қ азақ стан Республикасы Статистика агенттігі

 

Ү й қ ожалық тары алғ ан кiрiстi жасыруғ а негiз болатын ниет мыналардан кө рiнедi:
мемлекет тарапынан қ андай да бiр қ олдаусыз алынғ ан аз ғ ана кiрісті онымен бө лiскiсi келмеу ниетi;
объективтi статистикалық ақ парат беру бө лiгiнде билiкке деген сенiмсiздiктiң он жылдық тар бойы орнығ ып қ алуы (ө нiмдi қ айтарымсыз алып қ ою, салық салу, айыппұ лдар мен басқ а да алып қ оюлар қ аупi).
Талдау экономиканың жоғ ары емес даму дең гейiне байланысты себептер кө лең келi экономиканың ә рекет етуiндегi басты рө лдi атқ аруын жалғ астырып отырғ анын кө рсетедi.
Қ азақ станда iрi жә не шағ ын кә сiпорындар арасындағ ы ө ндiрiстiк кооперация немесе аутсорсинг жеткiлiктi дамымағ ан. Дамығ ан экономикаларда iрi бизнеспен ынтымақ тастық шағ ын жә не орта кә сiпорындар ү шiн аса маң ызды кiрiс кө здерiнiң бiрiн бiлдiредi. Iрi кә сiпорын жинақ тауыштарғ а тапсырыстарды кө птеген ұ сақ кә сiпорындарғ а орналастырып, ө зiнiң кү ш-жiгерiн неғ ұ рлым жауапты ә рi кү рделi операциялар мен технологиялық процестерге шоғ ырландыратын кластерлеу деп аталатын процестер кең iнен тарады. Қ азақ стан ү шiн iрi жә не шағ ын бизнестің ө зара ә рекет ету процестерi iрi бизнеске де, шағ ын бизнеске де тә н тұ рақ сыздық жағ дайында кә сiпорындар арасындағ ы ресурстардың ә р қ илы тү рлерiнiң ө зара тоғ ысу процестерi оны пайдаланудың тиiмділiгiн арттыруғ а алып келуге тиістігімен де ө зектi.

 


Поделиться с друзьями:

mylektsii.su - Мои Лекции - 2015-2024 год. (0.006 сек.)Все материалы представленные на сайте исключительно с целью ознакомления читателями и не преследуют коммерческих целей или нарушение авторских прав Пожаловаться на материал